Ruina młynu wodnego w Sobinie (gmina Polkowice, powiat polkowicki)

Obiekt nie został wpisany do rejestru zabytków.

Fot. Łukasz Wojnar 

Źródło zdjęcia: archiwum autora (zdjęcie wykonane w 1968 roku)

Klasa zabytku 

Niewielka (1). Ruina miejscowego młyna wodnego z XIX wieku urokliwie położonego nad niewielkim strumieniem. Budynek dwukondygnacyjny, na planie prostokąta, o elewacji przedzielonej gzymsami i dachu naczółkowym. Przed 1945 rokiem należał do młynarza Otto Schorscha, który mieszkał w znajdującym się naprzeciw domu. Obiekt stanowił jedną z większych budowli miejscowości (tuż obok kościoła katolickiego i nieistniejącej już plebanii).

Zagrożenie dalszą dewastacją

Duże (3). Młyn znajduje się w stanie zaawansowanej ruiny (m.in. zadaszenie uległo zawaleniu), jego stan grozi całkowitym zniszczeniem. Niekorzystny wpływ na obiekt wywiera ponadto właściciel, który na terenie dawnego domu młynarza urządził magazyn.

Potencjał marketingowy

Niewielki (1). Skromny relikt lokalnej historii. Obiekt wymaga interwencji pasjonaty, który znalazłby dla niego odpowiednie zastosowanie i uratował od całkowitego zniszczenia.

Suma punktów

4 - ruina wiejskiego młyna wodnego wymagająca natychmiastowego ratunku.

Wiatrak w Chocianowcu (gmina Chocianów, powiat polkowicki)

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków jako:

- wiatrak, XVIII, XIX, nr rej.: 611 z 28.08.1959

Źródło zdjęcia: http://wroclaw.hydral.com.pl/427169,foto.html 

Klasa zabytku 

Średnia (2). Drewniany wiatrak typu kozłowego, wzniesiony pod koniec XVIII wieku. Zabytek przeszedł przez restaurację w XIX wieku i był remontowany w latach 1958-59. Obiekt czworoboczny, o konstrukcji słupowej, szalowany deskami, z podwieszonym gankiem i schodami. Częściowo zachowała się konstrukcja śmigła. Jedyny zachowany z kilku istniejących niegdyś w miejscowości wiatraków. Wiatraki stanowiły nieodłączny element dawnych wsi i niewielkich miasteczek na Dolnym Śląsku. Do czasów dzisiejszych dotrwało niewiele tego typu obiektów, co tylko podnosi ich historyczno-kulturową wartość.

Zagrożenie dalszą dewastacją

Umiarkowane (2). Zabytek został zabezpieczony - przyległy teren ogrodzono a otwory w ścianach zabito deskami. Drewniana konstrukcja wiatraka znajduje się w złej kondycji, co grozi postępującą dewastacją.

Potencjał marketingowy

Średni (2).  Niewielki kubaturowo i nie wymagający fortuny w utrzymaniu obiekt "z duszą". Zabytek wymaga interwencji pasjonaty, który znalazłby dla niego odpowiednie zastosowanie. Dobrym pomysłem byłaby adaptacja wiatraku jako skansen.

Suma punktów

6 - wskazana jest szybka restauracja i odnalezienie nowego zastosowania dla obiektu.

Kompleks pałacowy w Szklarach Górnych (gmina Lubin, powiat lubiński)

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków jako:

zespół pałacowy, 1715-1725, k. XIX:
- pałac, nr rej.: 271 z 11.05.1961
- park, nr rej.: 690/L z 25.06.1986

Zabudowa folwarczna. Źródło zdjęcia: http://wroclaw.hydral.com.pl/118090,foto.html

Pawilon ogrodowy. Fot. Łukasz Wojnar 

Jedna z alegorycznych rzeźb flankujących pawilon ogrodowy. Fot. Łukasz Wojnar

Fontanna ogrodowa. Fot. Łukasz Wojnar 

Klasa zabytku

Duża (3). Stosunkowo dobrze zachowany zespół obiektów o gospodarczym i rekreacyjnym charakterze, instniejący przy miejscowym pałacu pochodzącym z pierwszej połowy XVIII wieku. Wzniesione w XIX, bądź jeszcze XVIII wieku budowle gospodarcze prezentują ciekawą, urozmaiconą architekturę. Wyróżnia je neogotycka oraz neobarokowa stylizacja. W nieco zaniedbanym parku przypałacowym znajduje się wzniesiony w 1909 roku neobarokowy pawilon ogrodowy, który pierwotnie stanowił herbaciarnię. Wejście flankują wykonane z piaskowca alegoryczne figury przedstawiające cztery pory roku (obecnie brakuje jednej rzeźby). Obiekt zwieńczony był miedzianą kopułą, którą utracił w latach 70. XX wieku.

Zagrożenie dalszą dewastacją

Umiarkowane (2). Kondycja obiektów wchodzących w skład kompleksu pałacowego jest zła; niezamieszkane i nieużytkowane budowle popadają w ruinę. Wyjątek stanowi sam pałac, wspaniałe dzieło architektury, który prezentuje dobry stan zachowania (budowla użytkowana jest jako Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy). Pawilon ogrodowy stanowi prowizorycznie zabezpieczoną ruinę, której stan stale się pogarsza. Rozległy park i ogród przypałacowy z małą architekturą jest zdegradowany i wymaga rewitalizacji.

Potencjał marketingowy

Średni (2). Z uwagi na klasę zabytku poddany rewitalizacji kompleks pałacowy mógłby stanowić prawdziwą perełkę, która przyciągałaby turystów z całego regionu. Warunkiem tego byłoby jednakże uregulowanie skomplikowanej sytuacji prawnej zabytku.

Suma punktów

7 - piękny kompleks pałacowy wymagający umiejętnej rewitalizacji i dobrego planu zagospodarowania, przywracającego pierwotny wygląd założenia.

Oficyny przypałacowe w Chocianowie (gmina Chocianów, powiat polkowicki)

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków jako:

zespół pałacowy, 1728-32, XIX/XX:
- pałac, nr rej.: 215 z 28.04.1950 oraz 340 z 13.11.1956
- pawilon parkowy, nr rej.: 1064/L z 17.08.1998
- park, nr rej.: 182 z 31.05.1956 oraz 479/L z 22.09.1976

Oficyna południowa. Fot. Łukasz Wojnar 

Oficyna północna. Fot. Łukasz Wojnar 

Klasa zabytku

Średnia (2). Dwie oficyny flankujące późnobarokowy pałac w Chocianowie, wzniesione w pierwszej bądź drugiej połowie XVIII wieku. Budowle piętrowe, podpiwniczone, sklepione w części parterowej, o dachu mansardowym (w oficynie południowej zadaszenie nie istnieje) i elewacji przedzielonej partiami pilastrów. Do oficyny północnej przylega ponadto niewielka przybudówka o dachu mansardowym. Na zworniku środkowego portalu tejże oficyny widnieje data budowy: rok 1777. Na ścianach obu budynków zachowały się resztki oryginalnej farby (żółć, czerwień).

Zagrożenie dalszą dewastacją 

Duże (3). Pałac i część przyległych obiektów kompleksu znajduje się obecnie we względnie stabilnej sytuacji - ich kwestia prawna jest uregulowana; sam pałac poddawany jest w miarę sukcesywnej renowacji. W odróżnieniu od tychże budowli w fatalnej kondycji znajdują się oficyny. Pierwsza, południowa, znajduje się w stanie daleko posuniętej ruiny (częściowo zabezpieczona). Druga, północna, jeszcze kilkanaście lat temu stanowiła miejscową rozlewnię wód. Od tego czasu podlega błyskawicznie postępującej dewastacji. Miejscami strop jest zawalony na wysokości kilku kondygnacji; zły stan konstrukcji dachowej. Do niedawna obiekt nastawiony był na eksplorację i dewastację ze strony osób postronnych - obecnie został zabezpieczony przez zamurowanie otworów.

Potencjał marketingowy

Średni (2). Dobre położenie i dogodny charakter obiektów pozwala na różnorodne formy ich adaptacji, m.in. dla prowadzenia działalności gastronomicznej.

Suma punktów 

7 - dwie późnobarokowe oficyny wymagające szybkich działań ratunkowych i gruntownego remontu, przywracającego im ich pierwotny wygląd.

Obiekt nie figuruje w rejestrze zabytków.

fot. Maciej Wołodko

Klasa zabytku
Niska (1). Mocno zdewastowane ruiny cegielni, wzniesionej prawdopodobnie w latach 20-tych lub 30-tych XX wieku. Architektonicznie obiekt nie przedstawia wielkiej wartości, natomiast jako element większego obszaru poprzemysłowego (pas wzdłuż Kanału Żeglugowego Odry), ma dla Wrocławia pewne znaczenie historyczne.

Zagrożenie dalszą dewastacją
Wysokie (3). Budynek niezabezpieczony, grozi katastrofą budowlaną. Mieszkają w nim ludzie (prawdopodobnie bezdomni), co potęguje ryzyko nieszczęścia. W marcu 2011 roku budująca w tej okolicy nowe osiedle mieszkaniowe firma deweloperska Archicom zapowiedziała wyremontowanie i zachowanie cegielni. Istnieje jednak ryzyko, że jej mury nie doczekają tego szczęśliwego dnia. Potrzebne jest pilne zabezpieczenie obiektu.

Potencjał marketingowy
Średni (2). W planach Archicomu, wzdłuż ulicy Węglowej ciągnąć ma się w przyszłości pasaż handlowy. Pomimo kiepskiego stanu budynku, jego odbudowa i adapatacja w charakterze powierzchni handlowej, może zaważyć na charakterze oraz klimacie całej ulicy. Ten zaś będzie miał wpływ na popularność oraz wycenę okolicznych nieruchomości. Inwestycja w zabytek wygląda na w pełni uzasadnioną.

Suma punktów
6 - ruina, którą wszyscy spisali w myślach na straty, a do której być może niespodziewanie uśmiechnęło się szczęście. Konieczne jest jednak właściwe zabezpieczenie budynku oraz monitoring stopnia wywiązywania się z obietnic przez dewelopera.