Zabytki Dolnego Śląska, którym grozi dalsza dewastacja. Czerwona Lista zagrożonych zabytków.
Blog > Komentarze do wpisu
Pałac w Goszczu

Pałac w Goszczu (gmina Twardogóra, powiat oleśnicki)

Obiekt wpisany do rejestru zabytków jako:

zespół pałacowy, 1749-55, 1886-88:

- pałac (ruina), nr rej.: 225 z 14.07.1950

- 2 budynki łącznikowe, nr rej.: A/1066/1-8 z 28.05.2008

- 2 oficyny – d. domy gościnne, nr rej.: j.w.

- oficyna mieszkalna, nr rej.: j.w.

- stajnia koni wyjazdowych, nr rej.: j.w.

- maneż, nr rej.: j.w.

- dom ogrodnika, nr rej.: j.w.

- budynek bramny, ob.dom mieszkalny nr 63, XVIII/XIX, nr rej.: 1642 z 15.04.1966

- 2 domy służby pałacowej, 1760, nr rej.: A/1067/1-2 z 10.06.2008

- park, nr rej.: 192 z 31.05.1950

pałac w Goszczu

fot. Sebastian Borecki

pałac w Goszczu dawniej

źródło zdjęcia: http://wroclaw.hydral.com.pl/55402,foto.html

Klasa obiektu

Wysoka (3). Pozostałości okazałej rezydencji magnackiej przez 200 lat należącej do rodu von Reichenbach. Pałac wybudowano w latach 1749-1755, w miejscu wcześniejszej budowli, którą strawił pożar. Późnobarkowy, z elementami rokokowymi oraz neobarokowymi. Pałac stanowił centrum i serce Państwa Stanowego Goszcz, istniejącego w latach 1680-1830. Miejscowość posiadała wówczas prawa miejskie (dziś jest zaledwie dużą wsią). Rezydencję wzniesiono na polecenie hrabiego Heinricha Leopolda von Reichenbach-Goschutz, według projektu architekta Karla Martina Frantza. Dwukrotnie przebudowywany: w latach 1886-1888 (wrocławski architekt Karol Schmidt) oraz 1934-1935 (renowacja stiuków przez rzeźbiarza Klunkę z Wrocławia plus elektryfikacja oraz instalacje wod-kan i c.o.). O latach świetności Goszcza doskonale opowiada serwis polskaniezwykla.pl :

(...) Rodzina kupiła dobra w Goszczu od biskupstwa wrocławskiego, a następnie w 1749 r. zaczęła budowę potężnego pałacu, który łączył w sobie austriacki barok i pruskie rokoko. W samym parku, ze stawami oczywiście, stanęły romantyczne wiejskie chaty, Świątynia Sybilli, rzeźby antyczne, a z widokowego wzgórza można było podziwiać okolicę. W kościele, połączonym z pałacem szklanym łącznikiem, celebrowano nabożeństwa. Kwitły aleje rododendronów. Okazała budowla była wizytówką rodziny, którą stać było na wszystko. Kiedy Prusy przystąpiły do wojny z Napoleonem, hrabiowie ofiarowali na potrzeby armii nie tylko spore sumy, ale również rodowe srebra i biżuterię. Angażowali się również w politykę, pod przewodnictwem Gottloba von Reichenbacha w lutym 1814 r. zebrał się w Berlinie zalążek parlamentu. Świetność Goszcza trwała do 1945 r. (...)

Pałac został doszczętnie splądrowany w 1945 roku. W 1947 lub 1948 (róźnie podają źródła) został celowo podpalony, spłonął wówczas korpus budowli. W 1957 roku rozebrano oranżerię i skrzydło ogrodowe. Oficyny kompleksu dworsko-pałacowego wykorzystywane są obecnie w charakterze mieszkalnym przez okoliczną ludność. Pozostała (lwia) część obiektu leży w ruinie. Gdy w 1993 roku Jak Jakub Kolski kręcił Jancia Wodnika, odgrywający główną rolę Franciszek Pieczka uzdrawiał chorych... Na krużganku pałacu w Goszczu.

Zagrożenie dalszą dewastacją

Znaczne (3). Obiekt zabezpieczony bardzo pobieżnie, narażony na dalszą dewastację. Funkcje mieszkaniowe pałacowych oficyn mogą utrudniać ewentualną sprzedaż obiektu i znalezienie jakiegokolwiek inwestora.

Potencjał marketingowy

Średni (2). Pomimo znacznego stopnia dewastacji oraz utrudnień natury własnościowej, w obiekcie tej klasy wydaje się drzemać jeszcze znaczny potencjał. Podjęcie działań renowacyjnych powinno otworzyć możliwości adaptacji obiektu np. na cele hotelowe (pełna renowacja) lub rekreacyjno-parkowe (zachowanie w charakterze trwałej ruiny i zagospodarowanie terenu). Obiekt – przywodzący na myśl zruinowany Wilanów - nadaje się także na plener fotograficzny i filmowy.

Suma punktów

8 – wysokiej klasy zabytek, niegdyś jedna z piękniejszych rezydencji magnackich na Śląsku. Pomnik unikatowego (i charakterystycznego dla dawnego Śląska) rodzaju podziału terytorialnego – państwa stanowego. Znaczny stopień zniszczenia i zagrożenia postępującą dewastacją. Wskazane intensywne działania zmierzające do pozyskania środków publicznych na renowację obiektu.

wtorek, 23 listopada 2010, thinkabout

TrackBack
TrackBack URL wpisu: